Debaty sejmoweXV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie podejmowanych przez urzędy skarbowe prób objęcia podatkiem dochodowym od osób fizycznych podarunków weselnych

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na wystąpienie pana posła Mieczysława Czerniawskiego z dnia 28 marca 2001 r. w sprawie podejmowania przez urzędy skarbowe prób objęcia podatkiem dochodowym od osób fizycznych podarunków weselnych, przekazane przy piśmie pana marszałka z dnia 5 kwietnia 2001 r. nr SPS-0202-6225/01, uprzejmie wyjaśniam    Darowizny dokonywane na rzecz nowożeńców nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.    W myśl art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (DzU z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm.) przepisów tej ustawy nie stosuje się do przychodów podlegających opodatkowaniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (DzU z 1997 r. nr 16, poz. 89 ze zm.).    Zgodnie z generalną zasadą ustanowioną w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (j.t. DzU z 1997 r. nr 16, poz. 89 ze zm.) opodatkowaniu tym podatkiem podlega nabycie własności rzeczy znajdujących się w kraju i praw majątkowych wykonywanych w kraju, w drodze spadku lub darowizny, przez osoby fizyczne. Powyższa reguła została doprecyzowana w art. 9. Przepis ten ogranicza zakres przedmiotowy ustawy do opodatkowania nabycia od jednej osoby rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej kwotę wolną od podatku. W tym stanie rzeczy jeżeli wartość przedmiotu darowizny lub łączna wartość darowizn otrzymanych od tej samej osoby w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, będzie niższa lub równa kwocie wolnej, nie wystąpi obowiązek złożenia zeznania podatkowego oraz zapłaty podatku ustalanego przez urząd skarbowy lub pobieranego przez notariusza w przypadku sporządzenia umowy darowizny w formie aktu notarialnego. Obecnie wysokość kwoty wolnej od podatku jest zróżnicowana w zależności od grupy podatkowej, do której należy obdarowany. Zaliczenie do grupy podatkowej następuje według osobistego stosunku obdarowanego do darczyńcy.    Stosownie do art. 14 ust. 3 powołanej ustawy wyróżnia się trzy grupy podatkowe. Do I grupy podatkowej należą następujące osoby: małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, zięć, synowa, rodzeństwo, ojczym, macocha i teściowie. Grupa II obejmuje zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych. Natomiast do grupy III zalicza się pozostałych obdarowanych.    Na mocy przepisów rozporządzenia ministra finansów z dnia 18 lutego 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn (DzU nr 13, poz. 169) od 29 lutego 2000 r. kwoty wolne od podatku dla osób zaliczonych do I, II oraz III grupy podatkowej wynoszą odpowiednio: 9057 zł, 6838 zł i 4607 zł.    Fakt dokonania darowizny w związku ze zmianą stanu cywilnego obdarowanych jest objęty prawnie z punktu widzenia zasad obowiązujących na gruncie ustawy o podatku od spadków i darowizn. Okoliczność zawarcia małżeństwa nie stanowi bowiem normatywnej przesłanki zwolnienia lub wyłączenia od podatku darowizn na rzecz nowożeńców. Należy jednak zauważyć, iż w przypadku nabycia własności rzeczy i praw majątkowych od bliskich krewnych lub powinowatych każdemu z małżonków jako obdarowanemu zaliczonemu do I grupy podatkowej przysługuje najwyższa kwota wolna od podatku (9057 zł). Ponadto małżonek może skorzystać z szeregu innych ulg przewidzianych w ustawie. Przykładowo można tu wskazać ulgę ustanowioną w art. 4 ust. 1 pkt 5 polegającą na zwolnieniu od podatku nabycia przez osobę z I grupy podatkowej w drodze darowizny pieniędzy lub innych rzeczy w wysokości nieprzekraczającej 9057 zł od jednego darczyńcy, a od wielu darczyńców łącznie nie więcej niż 18 114 zł w okresie 5 lat od daty pierwszej darowizny, jeżeli pieniądze te lub rzeczy obdarowany przeznacza na wkład budowlany lub mieszkaniowy do spółdzielni, budowę lokalu w małym domu mieszkalnym, budowę domu jednorodzinnego albo nabycie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość (niezależnie od ulgi, o której mowa w zdaniu poprzednim).    Innym przykładem są zwolnienia obejmujące darowiznę gospodarstwa rolnego lub jego części (art. 4 ust. 1 pkt 1), nabycie zakładu wytwórczego, budowlanego, handlowego i usługowego lub jego części (art. 4 ust. 1 pkt 10) oraz ˝ulga mieszkaniowa˝ ustanowiona w art. 16.    Mając na uwadze różnorodność oraz szeroki zakres ulg w podatku od spadków i darowizn, które dotyczą także małżonków, minister finansów nie znajduje podstaw do podjęcia działań zmierzających do zmiany obecnego stanu prawnego.    Jednocześnie uprzejmie informuję, że urzędy skarbowe jako organy I instancji nie prowadzą postępowań podatkowych w ramach ˝akcji zmierzającej do opodatkowania darowizn dokonywanych na rzecz małżonków˝ z naruszeniem obowiązującego porządku prawnego. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (DzU nr 137, poz. 926 ze zm.) w przypadku ustalenia podatku z tytułu darowizny przez doręczenie decyzji konkretyzującej wysokość zobowiązania podatkowego decyzja ta podlega zaskarżeniu w administracyjnym toku instancji. Jeśli natomiast jest ona ostateczna, może być wzruszona w postępowaniu nadzwyczajnym. Stronom kwestionującym zasadność naliczenia podatku od spadków i darowizn oraz organom podatkowym wyższego stopnia służą zatem środki prawne umożliwiające weryfikację rozstrzygnięć na zasadach ogólnych.    Z poważaniem    Sekretarz stanu    Jan Rudowski    Warszawa, dnia 27 kwietnia 2001 r.